شاید برای بسیاری از ما، واژه «اظهارنامه مالیاتی» کمی سنگین و خشک بهنظر برسد. اما واقعیت این است که اظهارنامه مالیاتی نهتنها یک وظیفه قانونی است، بلکه میتواند بهعنوان سند شفافیت مالی ما شناخته شود. اگر صاحب کسبوکار، کارفرما، فریلنسر یا حتی فروشنده اینترنتی هستید، به احتمال زیاد با این واژه روبهرو شدهاید. این مقاله برای شما نوشته شده است؛ به زبان ساده، کاربردی و با رویکردی که کمک کند اظهارنامه را بشناسید، آن را درست تنظیم کنید و از دردسرهای مالیاتی خلاص شوید.
تعریف اظهارنامه مالیاتی
اظهارنامه مالیاتی یک فرم رسمی است که در آن شما باید میزان درآمد، هزینه، سود، زیان، داراییها و بدهیهای مالیاتی خود را اعلام کنید. به زبان ساده، این فرم گزارشی از وضعیت مالی شما در طول یک سال است که به اداره مالیات ارائه میدهید تا مالیات شما تعیین شود.
چه اشخاصی مکلف به ارسال اظهارنامه هستند؟
هر شخصی که درآمدزایی میکند ، بهنوعی مشمول مالیات است. اما الزام به ارسال اظهارنامه، بستگی به نوع فعالیت و حجم درآمد دارد. گروههایی که باید اظهارنامه بدهند:
- اشخاص حقیقی: مثلاً مغازهدار، تعمیرکار، طراح سایت، فریلنسر، مربی ورزشی و…
- اشخاص حقوقی: شرکتها، مؤسسات، انجمنها و سازمانهای خصوصی
- دارندگان مشاغل اینترنتی که درآمد مشهود دارند (چه فروش کالا چه ارائه خدمات)
فواید ارسال اظهارنامه مالیاتی
شاید فکر کنید ارسال اظهارنامه فقط دردسر است؛ اما اگر نگاهی دقیقتر داشته باشیم، متوجه میشویم:
ندادن اظهارنامه، باعث جریمه میشود. حتی ممکن است مشمول مالیاتی شوید که بیش از درآمد واقعیتان است!
پس ارسال اظهارنامه دارای فواید ذیل می باشد:
- استفاده از معافیتهای قانونی : اگر درآمد شما زیر سقف معافیت باشد، با ثبت اظهارنامه میتوانید مالیات صفر بدهید.
- شفافسازی فعالیت اقتصادی شما : وقتی اظهارنامه میدهید، در واقع خودتان را شفاف معرفی میکنید. این کار برای گرفتن وام، شرکت در مناقصات، یا حتی مهاجرت بسیار مفید است.
- اعتمادسازی برای سازمان امور مالیاتی : سازمان مالیات با افرادی که اظهارنامه شفاف و منظم دارند، همکاری بهتری دارد و کمتر وارد مرحله رسیدگی سختگیرانه میشود.
انواع اظهارنامه مالیاتی
اظهارنامهها بسته به نوع مودی و فعالیت، به دستههای مختلفی تقسیم میشوند:
- اظهارنامه عملکرد (سالانه) : این رایجترین نوع اظهارنامه است که شامل درآمد و هزینه سالانه شماست. معمولا برای اشخاص حقیقی و حقوقی تهیه میشود و باید حداکثر تا پایان خرداد یا تیر سال بعد ارسال شود.
- اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده : برای اشخاصی است که مشمول مالیات بر ارزش افزوده هستند. این اظهارنامه فصلی است و هر سه ماه باید ارسال شود.
- اظهارنامه مالیات بر حقوق :کارفرمایان باید مالیات حقوق کارکنان را حساب کنند و در قالب این اظهارنامه، هر ماه به اداره مالیات اعلام کنند.
- اظهارنامه املاک و ارث : اگر ملکی دارید یا ارثی به شما رسیده که مشمول مالیات است، باید اظهارنامه مخصوص آن را پر کنید.
مراحل تنظیم و ارسال اظهارنامه مالیاتی
ثبتنام در سامانه مالیاتی
ابتدا باید در سایت سازمان امور مالیاتی ثبتنام کنید. با این کار، شما بهعنوان یک مودی شناخته میشوید و کد اقتصادی دریافت میکنید.
جمعآوری مدارک و مستندات
برای تکمیل اظهارنامه، باید موارد زیر را آماده داشته باشید:
- صورتحسابها
- فاکتورهای فروش و خرید
- هزینههای جاری (اجاره، حقوق، آب و برق و)
- لیست داراییها و بدهیها
- حساب بانکیهای مرتبط با کسبوکار
ورود به سامانه اظهارنامه
بعد از آماده شدن مدارک، وارد سامانه اظهارنامه میشوید. فرمها بسته به نوع فعالیت شما متفاوت هستند (اشخاص حقیقی یا حقوقی)
تکمیل فرمها
در فرم اظهارنامه باید اطلاعات زیر را وارد کنید:
- مشخصات فردی یا شرکت
- درآمد کل
- هزینههای قابل قبول
- سود یا زیان
- مالیات محاسبهشده
ارسال و دریافت کد رهگیری
پس از تکمیل و بررسی فرمها، آن را ارسال کرده و یک کد رهگیری دریافت میکنید. این کد یعنی اظهارنامه شما ثبت شده است.
جریمههای ندادن اظهارنامه
برخی از عواقب ندادن یا دیر دادن اظهارنامه:
- 30 درصد جریمه غیرقابل بخشش نسبت به مالیات متعلقه
- حذف معافیت مالیاتی
- دریافت برگه تشخیص از طرف اداره مالیات (با رقم بیشتر از واقعیت)
- ممنوعیت دریافت مفاصا حساب
- دردسر در گرفتن وام یا تسویه حساب شرکت
نکات کلیدی برای پر کردن درست اظهارنامه
دقیق بنویسید، نه بیشتر نه کمتر: اعلام درآمد کمتر از واقعیت، ریسک دارد. مالیات کمتر شاید امروز خوشحالتان کند، ولی اگر بررسی شوند، جریمه سنگینی در انتظارتان است.
هزینههای قابل قبول را فراموش نکنید: خیلی از هزینهها مثل اجاره دفتر، حقوق کارمند، آب و برق، اینترنت و حتی هزینه تبلیغات، قابل قبول هستند. این هزینهها مالیات شما را کم میکنند.
مستندات را نگه دارید: رسیدها، فاکتورها، قراردادها را حداقل ۵ سال نگه دارید. اداره مالیات ممکن است مدارک بخواهد.
از مشاور کمک بگیرید اگر شک دارید: یک اشتباه کوچک ممکن است دردسر بزرگی درست کند. اگر مطمئن نیستید، با یک مشاور یا حسابدار مشورت کنید.
اظهارنامه مالیاتی برای کسبوکارهای اینترنتی
آیا کسی که در اینستاگرام فروش لباس دارد هم باید اظهارنامه بدهد؟
بله. اگر درآمد شما از حدی بالاتر باشد (مثلاً بالای ۷۰ میلیون تومان در سال ۱۴۰۲)، شما مشمول مالیات هستید. ارسال اظهارنامه بهترین راه برای شفافسازی است و به شما کمک میکند از جریمه در امان بمانید.
سوالات مرتبط
چه زمانی میتوان اظهارنامه را اصلاح کرد؟
اگر بعد از ارسال اظهارنامه متوجه اشتباه شدید، تا ۳۰ روز میتوانید اظهارنامه جدیدی ارسال کنید و نسخه قبلی را اصلاح کنید. البته فقط در شرایط خاص و پیش از رسیدگی مالیاتی.
اگر اظهارنامه ندهیم چه میشود؟
خیلی ساده: سازمان مالیات خودش بررسی میکند و برایتان برگه تشخیص صادر میکند. اما معمولاً این برگه، رقمی بالاتر از واقعیت است. چون شما هیچ دفاعی نکردید، و آنها طبق حدس و مقایسه با دیگران، مبلغی را مشخص میکنند. پس همیشه بهتر است خودتان اظهارنامه را بدهید.
جمعبندی
امروز هر شخصی که درآمدی دارد، باید با این موضوعارسال اظهارنامه آشنا باشد. نترسید، نادیدهاش نگیرید، و تلاش کنید آن را درست و بهموقع انجام دهید. اگر دقیق و شفاف رفتار کنید، نهتنها دچار جریمه نمیشوید، بلکه از مزایای زیادی هم بهرهمند میشوید و ما در تکثیران حساب کنار شما هستیم.
