در سالهای اخیر، یکی از ابزارهای اصلی سازمان امور مالیاتی برای شناسایی دقیق فعالیتهای اقتصادی و مقابله با فرار مالیاتی، گزارش فصلی معاملات یا همان صورت معاملات فصلی است. این گزارش نقش کلیدی در اعتبارسنجی مالی مودیان، محاسبه مالیات دقیق و جلوگیری از تخلفات دارد.
در این مقاله، هر آنچه برای ارسال صحیح گزارش فصلی نیاز دارید، به زبان ساده اما تخصصی توضیح داده شده تا بتوانید با اطمینان این تعهد مالیاتی مهم را انجام دهید.
گزارش فصلی چیست و چرا اهمیت دارد؟
گزارش فصلی در واقع فهرستی کامل از خرید و فروشها، دریافتها و پرداختهای یک بنگاه اقتصادی در یک فصل مشخص است. این گزارش به سازمان امور مالیاتی ارائه میشود تا بتواند عملکرد مالی مودی را از نزدیک رصد کند.
اهمیت گزارش فصلی در این است که هم ابزار نظارتی دولت برای بررسی جریان مالی کسبوکارهاست و هم نشانهای از شفافیت مالی برای خود شما بهعنوان صاحب کسبوکار. تهیه و ارسال بهموقع این گزارش، علاوه بر جلوگیری از جریمه، میتواند در زمان رسیدگی مالیاتی، کار شما را بسیار سادهتر کند.
چه کسانی مشمول ارائه صورت معاملات فصلی هستند؟
بر اساس قوانین مالیاتی، همه اشخاص حقوقی (یعنی شرکتها) و بسیاری از اشخاص حقیقی که فعالیت اقتصادی دارند، باید گزارش فصلی ارائه دهند. بهطور خاص:
- شرکتهای بازرگانی، خدماتی، تولیدی، پیمانکاری و…
- اشخاص حقیقی که دفاتر قانونی دارند یا در گروههای اول و دوم مشاغل قرار میگیرند
- اشخاصی که با دولت یا نهادهای عمومی قرارداد دارند
- کسبوکارهایی که مشمول مالیات بر ارزش افزوده هستند
مهلتهای قانونی برای ارسال گزارش فصلی
قانون برای ارائه صورت معاملات فصلی مهلت مشخصی تعیین کرده و عدم رعایت آن با جریمه همراه است. شما باید حداکثر تا ۴۵ روز پس از پایان هر فصل، گزارش مربوط به آن فصل را ارسال کنید.
بهعنوان مثال، معاملات انجامشده در فصل بهار، باید حداکثر تا ۱۵ مرداد همان سال به سازمان امور مالیاتی گزارش داده شود. همین روال برای سه فصل دیگر نیز برقرار است. بنابراین اگر پایان فصل را از یاد ببرید و تأخیر داشته باشید، سازمان بدون هیچ اخطار قبلی شما را مشمول جریمه میکند.
چه اطلاعاتی باید در صورت معاملات فصلی ثبت شود؟
برای ارسال صحیح گزارش معاملات فصلی، باید اطلاعات زیر به دقت جمع آوری و ثبت شوند. در ادامه، هر مورد را به صورت کامل توضیح دادهایم :
- اطلاعات هویتی و مکانی طرفین معامله: این اطلاعات شامل نام و نام خانوادگی (یا نام شرکت)، شماره شناسنامه یا کد ملی (یا شناسه ملی شرکت)، آدرس دقیق و شماره تلفن طرف معامله است. این دادهها برای شناسایی دقیق طرفین معامله ضروری هستند.
- اطلاعات مربوط به مجوز فعالیت: اگر طرف معامله برای فعالیت اقتصادی خود نیاز به مجوز یا پروانه خاصی دارد (مثل جواز کسب یا مجوز از اتحادیه یا سازمان خاص)، باید اطلاعات آن ذکر شود. این مورد به سازمان کمک میکند تا نوع فعالیت اقتصادی طرف معامله را مشخص کند.
- جزئیات کامل معامله یا قرارداد: در این بخش باید اطلاعاتی مانند تاریخ دقیق معامله، نوع معامله (خرید، فروش، اجاره، ارائه خدمات، قرارداد مشارکت و …)، مبلغ دقیق معامله و شرایط پرداخت قید شود. این جزئیات پایه اصلی تحلیل مالیاتی سازمان است
- اطلاعات مالی، پولی، اعتباری و سرمایهای: شامل میزان درآمد کسبشده، هزینههای انجام شده، سرمایهگذاریها، و سایر اطلاعات مالی مرتبط با معامله است. این اطلاعات برای تعیین سود و زیان، بررسی تراز مالی و ارزیابی پایه مالیاتی استفاده میشود
- اطلاعات مربوط به اموال، داراییها و نقل و انتقال آنها : اگر معاملهای شامل خرید یا فروش ملک، خودرو، تجهیزات، یا سایر داراییها باشد، باید جزئیات کامل آن ثبت شود؛ از جمله شماره پلاک، سند، قیمت معامله و نحوه انتقال مالکیت.
- اطلاعات مالیات بر ارزش افزوده : اگر طرفین مشمول مالیات بر ارزش افزوده باشند ، باید اطلاعاتی مثل نرخ ارزش افزوده، مبلغ مالیات محاسبه شده، شماره ثبت در سامانه ارزش افزوده و … نیز درج شود.
- اطلاعات صادرات و واردات : اگر معامله شامل واردات یا صادرات کالا باشد، اطلاعاتی مانند شماره اظهارنامه گمرکی، کد گمرک، کد طرف خارجی و شماره ثبت اشخاص خارجی باید وارد شود.
- اطلاعات معاملات ارزی : در صورتی که معامله با ارز خارجی انجام شده باشد، باید نوع ارز (دلار، یورو، درهم و …)، مبلغ ارزی، نرخ برابری ارز در روز معامله و معادل ریالی آن درج شود.
حد نصاب معاملات چیست و چه نقشی دارد؟
حد نصاب معاملات به حداقل مبلغی گفته میشود که اگر معاملهای کمتر از آن باشد، نیازی به گزارش آن در صورت معاملات فصلی نیست. این عدد در ابتدای هر سال توسط سازمان امور مالیاتی اعلام میشود و معمولاً با توجه به نرخ تورم و شاخص قیمت کالاها تعیین میگردد.
- چرا حد نصاب مهم است؟
صرفهجویی در زمان و هزینه: گزارش نکردن معاملات کوچک باعث کاهش حجم کار مودیان میشود. - تمرکز بر معاملات بزرگتر: سازمان بر معاملات با حجم بالاتر تمرکز میکند تا کارایی بررسی مالیاتی افزایش یابد.
- مدیریت بهتر اطلاعات: اطلاعات مهمتر زودتر بررسی میشوند و تراکنشهای خرد منابع را هدر نمیدهند.
چگونه باید گزارش فصلی را ارسال کرد؟
برای ارسال گزارش فصلی، باید وارد سامانه TTMS سازمان امور مالیاتی شوید. این سامانه امکان ثبت گزارش را به دو روش فراهم کرده است:
- روش اول این است که فایل گزارش خود را با فرمت اکسل (که سازمان در قالب خاصی مشخص کرده) آماده کنید و سپس در سامانه بارگذاری نمایید. این روش برای شرکتها و مؤسساتی که معاملات زیادی دارند مناسبتر است.
- روش دوم ورود اطلاعات به صورت دستی در سامانه است. این روش زمانی کاربرد دارد که تعداد معاملات پایین باشد و نیازی به فایل اکسل نیست.
اگر از نرمافزارهای حسابداری استفاده میکنید، بسیاری از آنها قابلیت تولید فایل TTMS بهصورت خودکار را دارند، البته به شرط آنکه قالب آنها با استاندارد سازمان مطابقت داشته باشد.
اگر گزارش فصلی را دیر بدهیم یا اشتباه پر کنیم، چه میشود؟
بسیاری از مودیان تصور میکنند گزارش فصلی فقط یک گزارش ساده است، اما واقعیت این است که عدم ارسال یا ارسال ناقص آن، مشمول جریمههای قابل توجهی خواهد شد. طبق قانون، جریمههای مرتبط با گزارش فصلی به شرح زیر است:
- اگر گزارش را اصلاً ارسال نکنید، برای هر معامله ۲ درصد مبلغ آن معامله جریمه خواهید شد.
- اگر اطلاعات ناقص یا اشتباه باشد، ممکن است برای هر مورد، یک درصد مبلغ معامله جریمه شوید.
- اگر بین گزارش شما و گزارش طرف مقابل مغایرت وجود داشته باشد، سازمان میتواند هر دو طرف را مورد بررسی قرار دهد.
این جرایم بهصورت خودکار محاسبه شده و در سوابق مالیاتی شما ثبت میشود. ضمن اینکه در زمان رسیدگی ممیز، باعث پیچیدهتر شدن پرونده شما خواهد شد.
تفاوت صورت معاملات فصلی با اظهارنامه مالیاتی چیست؟
گاهی این دو گزارش با یکدیگر اشتباه گرفته میشوند، در حالی که کارکرد متفاوتی دارند. اظهارنامه مالیاتی گزارشی است که یکبار در سال تنظیم میشود و در آن کلیه درآمدها، هزینهها، داراییها و سود و زیان درج میشود.
اما صورت معاملات فصلی گزارشی است که هر سه ماه یکبار ارائه میشود و تمرکز آن صرفاً بر معاملات انجامشده با دیگران است، نه وضعیت کلی مالی شما.
در واقع، گزارش فصلی یک تکه از پازل مالیاتی شماست که کمک میکند تصویر کلی مالیاتتان برای سازمان کامل شود.
نکات مهم در خصوص ارسال گزارش معاملات فصلی
در تهیه و ارسال صورت معاملات فصلی باید دقت زیادی داشته باشید. در ادامه چند توصیه مهم آوردهایم:
- همیشه اطلاعات طرف معامله را از منبع رسمی و مطمئن دریافت کنید.
- از نرمافزارهای مورد تایید سازمان مالیات استفاده کنید.
- قبل از ارسال نهایی، یکبار دیگر کل فایل را بازبینی کنید.
- برای هر فصل، یک تقویم کاری مشخص داشته باشید تا مهلت ارسال را از یاد نبرید.
- اگر هیچ معاملهای در یک فصل نداشتید، باز هم باید گزارش خالی ارسال کنید.
چگونه تکثیران حساب به شما در تهیه گزارش فصلی کمک میکند؟
ما در تکثیران حساب به پشتوانه تیم حرفهای حسابداران و مشاوران مالیاتی، کلیه مراحل گزارش فصلی را برای شما انجام میدهیم. این خدمات شامل موارد زیر است:
- بررسی صحت معاملات و تکمیل اطلاعات طرفین
- تنظیم فایل استاندارد مورد تأیید سامانه TTMS
- رفع خطاهای سیستمی و جلوگیری از مغایرت
- ارسال بهموقع گزارش در هر فصل
- مشاوره در مورد جرایم و مشکلات گذشته
- همراهی در پاسخگویی به ممیز مالیاتی
هدف ما این است که شما با خیال راحت روی توسعه کسبوکارتان تمرکز کنید و دغدغه مسائل مالیاتی را به ما بسپارید.
سؤالات متداول درباره گزارش فصلی
اگر هیچ معاملهای در یک فصل نداشته باشیم، باز هم باید گزارش بدهیم؟
آیا میتوان گزارش فصلی را ویرایش یا اصلاح کرد؟
کد اقتصادی طرف معامله را نداشته باشیم چه کنیم؟
آیا معاملات خرد هم باید گزارش شوند؟
